De afgelopen periode was intens. Mijn schoonvader is overleden aan de gevolgen van kanker. Het is een zin die ik opschrijf, maar die nog nauwelijks lijkt te landen. Hoewel het verlies groot is, kijken we terug op een periode die een onverwachte, diepe schoonheid met zich meebracht. De ziekte bracht namelijk iets wat we van tevoren niet hadden kunnen bedenken: een intense intimiteit in het loslaten.
Ons eigen bondje
Onze weg samen begon ruim 25 jaar geleden. Ik kwam als kersverse schoondochter in een gezin waar de dynamiek duidelijk was: mijn man en zijn moeder zijn twee handen op één buik. Daardoor vormden mijn schoonvader en ik bijna automatisch ons eigen "bondje". Vaak was een blik van verstandhouding of een directe grap genoeg om te zeggen: Ik sta aan jouw kant, pa.
Doordat we op elkaar leken, herkende we het gedrag. We begrepen waar het gedrag van de ander vandaan kwam en welk verdriet er soms achter schuilging. Die onvoorwaardelijke acceptatie was kenmerkend voor onze band. Hoe anders ik soms met de dingen omging, hij stond achter me en er was altijd respect.
Vertragen door de lens
Naast dat wederzijdse respect leerde hij me anders naar de wereld om mij heen kijken. Hij bracht me de liefde voor natuurfotografie bij. Door hem leerde ik vertragen en oog te hebben voor de details om ons heen.
Instappen als schoondochter
Zorgen zit in mijn bloed, maar instappen als schoondochter om de zorg in een laatste levensfase mede vorm te geven, is van een andere orde. Tussen alle ziekenhuis bezoeken en al het regelen door vonden wij elkaar op een diepere laag. Er was soms ruimte om samen te huilen, het gevoel toe te laten, om daarna met een grapje weer de dagelijkse bezigheden op te pakken en door te gaan.
De wetenschap van de regelmodus
Sinds zijn overlijden bevind ik me in een spagaat. Aan de ene kant is er een opluchting: hij heeft geen pijn meer en aan de andere kant is er het rauwe gemis.
Uit de psychologie weten we dat deze tweestrijd normaal is. Wetenschappers Stroebe en Schut verklaren dit prachtig in het Duaal Procesmodel van rouw. Zij ontdekten dat een gezond rouwproces constant heen en weer slingert tussen twee kanten:
-
Hersteloriëntatie: het overleven, de regelmodus, afleiding zoeken en de uitvaart plannen.
-
Verliesoriëntatie: het stilstaan bij het verdriet, de pijn en het gemis.
Tijdens de week van de uitvaart zit je noodgedwongen bijna volledig in de herstelmodus. Je bent praktisch bezig en je lichaam houdt je overeind. Dat geeft ironisch genoeg een soort houvast.
"De rollercoaster stopt en je stapt uit in een landschap dat er ineens heel anders uitziet".
Het spreekwoordelijke gat
Toen was de uitvaart voorbij en viel het stil. Het spreekwoordelijke gat.
Ineens hoeft er niks meer. Geen zorgschema's, geen ziekenhuisbezoeken, geen regelwerk. De overgang van overleven naar stilstaan is abrupt. Wat overblijft is de pijn en het verdriet die nu pas écht de ruimte krijgt. Het gat is niet leeg; het is gevuld met de rauwe werkelijkheid van het verlies.
Hoewel dat pijnlijk is, is het ook de plek waar de heling begint. We hoeven het nu niet op te lossen of weg te regelen. We hoeven alleen maar te voelen wat deze intieme, intensieve periode met ons heeft gedaan.
Ik ben vooral dankbaar, want deze rauwe rouw is onlosmakelijk verbonden met de liefde die ik hem mogen geven en ontvangen.
Liefs,
Ilse
Herken jij het gat na een periode van overleven en regelen? Rouw en verlies komen in vele vormen. Of je nu afscheid hebt genomen van een dierbare, een levensfase of een verwachting: de overgang van 'doen' naar 'zijn' kan overweldigend zijn. Je hoeft dit niet alleen te dragen en het hoeft niet opgelost te worden. Wil je ervaren wat de rust en de bedding van de kudde voor jou kan betekenen?
